Başkan Karaosmanoğlu ile Tataristan turu

Kültür ve medeniyet coğrafyamızı gezip görmek gerekiyor. Deyim yerindeyse ömrümüzü Dünya coğrafyasında ki Kültür ve Medeniyet tarihimizi araştırmak, belgeseller çekerek, tarihe rot düşüp zamana noterlik yaparak geçirmekteyiz. 80’e yakın ülkede 100’den fazla belgesel, binlerce makale ve araştırma yazısı yazarak gezip gördüklerimizi, yaşadıklarımızı sadece belgesel ve fotoğraflara kaydetmiyor, yazılar yazarak tarihe not düşüp zamana noterlik yapıyoruz.

   Eskişehir’den Türk dünyası Kültür başkentinin Tataristan’ın Başkenti Kazan’a Devir tarihi Tataristan edebiyat tarihi için önemli bir gün olan ünlü tatar şair Abdullah Tukay’ın doğum günü olan 26 Nisan’a denk getirilerek muhteşem bir devlet töreni düzenlenmesi Tataristan’ın Kültür ve Edebiyat’a verdiği değeri göstermekte. Kültür başkentliğinin devir teslim törenlerine bizde Devri Alem programı olarak şahitlik yaptık.

   30 yıldan beri yakından tanıştığım, değerli dost ve vefalı insan Büyükşehir Belediye başkanı eve TDBB Genel başkanı sayın İbrahim Karaosmanoğlu’nun davetiyle Türk Dünyası Kültür başkenti olan Tataristan’ın Başkenti Kazan’a iki günlük yoğun bir geziye katıldım. İki günde 5 saatlik belgesel çekimi ve yüzlerce fotoğraf karesiyle başkan sayın Karaosmanoğlu’nun Tataristan turunu adeta tarihe not düşüp zamana noterlik yapmaya çalıştım.

   24 nisan Perşembe günü THY uçağı ile gece yola çıkıp sabaha yakın Tataristan’ın başkenti Kazan’a indim. Uçak, Eskişehir başta olmak üzere Türkiye’den üst düzey devlet yetkilileri ile doluydu. Eskişehir’den Türk dünyası Kültür başkentliği Kazan’a devir törenine katılan yetkili ve yöneticilerle Tataristan’da hızlı bir tur gerçekleştirdik. Tataristan’lı yetkili ve yöneticilerle görüştük. Yaptığımız her görüşmede Kocaeli ve Gebze’yi tanıtan kitaplar hediye ettik. Cuma namazımızı Tataristan’ın en eski camilerinden olan Mercani camisinde tatarlarla birlikte eda ettik. Tataristan belediyeler birliği başkanı ve Tataristan sanayi bakan yardımcısı ile görüşmeler yaptık. Önemli görüş alışverişleri ortaya çıktı. Başkan sayın Karaosmanoğlu ve Türk dünyası Belediyeler birliği ekibi büyük ilgi gördü. Akşam, Tataristan Yazarlar Birliği’nin 80.Kuruluş yıl dönümü törenlerine katılarak Tataristan yazarlar birliği Genel başkanı ile söyleşi yaptım. Cuma günü sabah erkenden Tataristan’ın sembol camilerinden 4 minareli Kul Şerif Camii, ardından Tataristan Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nın bulunduğu bölgeyi ziyaret ettikten sonra  ünlü tatar Şair Abdullah Tukay’ın dünyaya geldiği köye doğru yola çıktık.

   Tataristan’ın Arça Bölgesi’nde Kırlay köyünde dünyaya gelen ünlü şairin hayatı gerçekten ibret tablolularıyla dolu,. 1886 yılında dünyaya gelen şair yetim bir çocuk olarak sadece 27 sene yaşamış. 27 sene içerisinde yüzlerce şiir, onlarca kitap ve bir çok gazete ve dergi yayınlamış. Bugün şiirleri ve kitapları adeta baş ucu kaynağı şairin köy girişinde bizleri geleneksel kıyafetleriyle Tatar halk oyunları ekibi karşıladı. Bölge Belediye başkanı bizzat rehberliğimizi yaptı. Çam ağaçları içerisinde Abdullah Tugay’ın müzesine giderken hem belediye başkanı ve hem de rehberliğimizi yapan bayan Abdullah Tukay’dan Tatar şiirleri okudular. Abdullah Tukay’ın müzesi gerçekten göz kamaştırıcı. Bütün kitap, gazete ve yazıları resimleriyle birlikte müzede sergileniyor. Başkan sayın Karaosmanoğlu müzeyle çok yakından ilgilendi. Sayın Karaosmanoğlu, Osmanlıca yazılan yazıları okuması ilgimi çekti. Başkan Karaosmanoğlu Osmanlıca’yı da çok güzel okuyor. Müzenin hatıra defterine de sayın Karaosmanoğlu geniş bir yazı yazarak Tataristan’da ki Türk heyetleri içeresinde sadece ünlü şairin köyüne giden yetkili olarak Tataristan edebiyat tarihine geçti.

   Abdullah Tukay’ın müzesini gezdiren bayan rehber Tukay’ın Çile ve zorluklarla dolu hayatını anlatıp şiirlerinden örnekler sundu. Beni en çok etkileyen yönü ise Tukay’ın babasından kalan evi satarak matbaa kurup gazete çıkarması oldu. Gerçekten Tukay örnek bir kişiliğe sahip. Keşke bütün gazeteciler Tukay’ın hayatını örnek alsalar. Abdullah Tukay’ın evini gezerken aklıma Mehmet Akif Ersoy geldi. Acaba kaç kişi Mehmet Akif Ersoy’un hayatı ve şiirleriyle ilgili bilgiye sahip. İstiklal marşı’nın 10 kıtasını acaba kaç kişi ezbere bilir. Okumak bir kenara Mehmet Akif’in yazdıklarını kaç kişi anlayabiliyor.

Ünlü Tatar şairinin hayatı başlı başına bir araştırma konusu. Müzede bir çok bilgi ve belge sergilenmiş. 26 nisan 1886’da doğan, anne ve babasını çocuk yaşta kaybeden, yine bir ilkbahar günü 15 nisan 1913’de 27 yaşında vefat eden Abdullah Tukay, 27 yıllık ömrüne sayısız şiir, yazı ve kitap bırakan örnek alınacak bir isim.  Müzeyi ziyaret ettikten sonra Abdullah Tukay’ın şiirlerinden derlenen geleneksel tatar kıyafetleri giymiş, kız ve erkek sanatçıların okuduğu tatar türküleri eşliğinde tatar yemek kültürü ile donatılmış masada öğle yemeklerimizi yiyoruz. Tüm gazeteci ve edebiyatçılarımızın Abdullah Tukay’dan örnek almalarını istiyor, Abdullah Tukay’ın hayatını özetle sizlerle paylaşıyorum.

ABDULLAH TUKAY KİMDİR?

26 Nisan 1886´da Kazan bölgesi Quşlawıç adlı kentinde doğmuştur. Elden ele dolaşarak çocukluğunu Sasna, Üçili kentinde geçirdi, ilk öğretimini Kırlay medresesinde aldı. 1895 sonra Kazakistan´da Uralsk adlı kentinde akrabalarının yanında aile terbiyesi gördü. Orada Tatar edebiyatı ile halk edebiyatını incelikleriyle öğrendi, Arapça, Farsça, Rusça, Başkurtça, Türkçe gibi ve diğer halkların edebiyatları,

Şark felsefesi ile aruz teorisini Mutiullah Hazretin kendisinden öğrendi.Türk ceditçisi, göçmen Abdülveli onu Türkçe ve Fransız edebiyatları ile tanıştırdı. Tukay daha sonra Abdülveli için dünyayı tanımak için gözümü açan kişi demiştir. Tukay medresede okurken şiirler yazmaya başladı. 1905 yılının başında Sosyal Demokratlar organı olan Uralets gazetesine mürettip olarak girdi. Şehirde cereyan eden ihtilâl hareketlerine de iştirak etti. Kamil Muti´nin çıkardığı Fikir, El Asrü Cedit gazetelerinde, Uklar jurnalında faal olarak çalıştı. Bu organların hem mürettibi, hem musahhihi, hem yazarlarından birisi, hem de redaktörü idi. Cayık´ta Tukay´ın şairliği ve yazarlığı gelişti, şöhreti bütün Rusya´ya yayıldı. Tukay 1907 yılının güzünde Kazan´a döndü. O zamanki edebî medenî muhitin merkezinde olgunlaştı.

15 Nisan 1913 tarihinde tüberküloz hastalığından 27 yaşındayken ölmüştür.   Abdullah Tukay 27 yaşında vefat etmiştir.

Abdullah Tukay’ın müzesini gezdikten sonra doğduğu evi de ziyaret ediyoruz. Şirin bir tatar köyü. Tipik tatar evleri, çam ağaçları ve tarihi taşlarla manevi tapu senedi olan köy mezarlığı insanı etkiliyor. Tukay’ın mezarı Başkent Kazan’da bulunuyor. Tataristan ile ilgili gezi notumuza yarın devam edeceğiz.

 

TÜRK DÜNYASI KÜLTÜR BAŞKENTİ OLAN KAZAN’A KOCAELİ’DEN KÜLTÜR ÇIKARMASI

            DEVR-İ ALEM TATARİSTAN’DA BELGESEL ÇEKTİ

2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti Eskişehir´den bu ünvanı daha önce devralan Kazan, bugün de kültür başkenti yılının resmi açılışını gerçekleştirdi. Açılış, Tatar Türkleri’nin ünlü şairi Aabdulla Tukay´ın 128. doğum günü olan 26 Nisan´a denk getirildi.Kocaeli büyükşehir belediye başkanı ve Türk dünyası belediyeler birliği genel başkanı İbrahim Karosmanoğlu başkanlığında bir heyette törenlere katıldı. Türkiye’den Devr-i Alem belgesel tv programı, TRT ve NTV televizyonu kültür başkenti programının belgesel çekimlerini yaptı.

Kazan 2014 Türk Dünyası Kültür Başkenti yılının resmi açılışına Türkiye´den de çok sayıda heyet katıldı. Bu heyetlerden en büyüğü 2013 Türk Dünyası Kültür Başkenti ünvanını yürüten Eskişehir´den oldu. Eskişehir Valisi Güngör Azim Tuna başkanlığındaki heyet Tataristanlı yetkililerle resmi görüşmelerde bulundu.

TÜRK DÜNYASI BELEDİYELER BİRLİĞİN’E BÜYÜK İLGİ

Kazan’ın kültür başkenti olması törenlerine Türk dünyası belediyeler birliği genel başkanı ve Kocaeli büyükşehir belediye başkanı İbrahim karaosmanoğlu başkanlığında bir heyetle  katıldı. Başkan Karaosmanoğlu Tataristan Cumuhurbaşkanı, Başbakan ve Kültür bakanının yanı sıra Sanayi bakan yardımcısı ve        Tataristan belediyeler birliği genel başkanı ile bir dizi görüşmelerde bulundu. Heyette TDBB genel sekreteri Mustafa Başkurt, Büyükşehir belediyesi başkanı Başdanışmanı Ömer Polat ile Kırım Tatar Federasyonu Başkanı İbrahim Vefa Arıca’da yer aldı.

TDBB Belediyeler birliği heyetine katılan ve daha önce Tataristan ve Kazan’da belgesel çeken Devri Alem belgesel tv programı yapımcısı ve yönetmeni araştırmacı – gazeteci İsmail Kahraman’da Tataristan Başbakanı ve Kültür bakanı ile söyleşiler yaparak belgesel çekimleri yaptı. Kocaeli Gebze’den önemli sanayi kuruluşlarınında faliyet gösterdiği Tataristan’da Türk dünyası belediyeler birliği ve Kocaeli heyeti büyük ilgi gördü. Belediyeler birliği  heyeti ünlü şair Abdullah Turkay’ın doğduğu köye giden tek türk heyeti  oldu.

TÜRKİYE’DEN İYİ NİYET MESAJI

Kültür Başkenti etkinliklerine katılmak için Moskova´dan gelen Türkiye´nin Moskova Büyükelçisi Aydın Adnan Sezgin de Tataristan Cumhuriyeti´nin ilk Cumhurbaşkanı ve şu anda Cumhurbaşkanı´nın Devlet Danışmanı olan Mintimer Şeymiyev ile görüşüp Türkiye ile Tataristan arasındaki işbirliği hakında konuştu.

Resmi görüşmelerini tamamlayan heyetler ilk önce Gabdulla Tukay´ın anıtına çiçek bıraktı. Daha sonra Tukay´ın anısına her sene düzenlenen “Şiir Bayramı”na katıldı. Akşam ise Tataristan´a gelen tüm konuklar başkent Kazan´ın Musa Celil Opera ve Bale Tiyatrosunda “Kazan 2014 Türk Dünyası Kültür Başkenti” yılının resmi açılışına katıldı.

Kültür Başkenti yılının resmi açılışı Türk Cumhuriyetlerinin bayraklarının salondan sahneye çıkarılmasıyla başladı. Daha sonra Tataristan Başbakanı İldar Halikov, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) Genel Sekreteri Düsen Kaseinov, Eskişehir Valisi Güngör Azim Tuna bir konuşma yaptı.

Vali Tuna, konuşmasında Kazan´da olmaktan ve “Kazan 2014 Türk Dünyası Kültür Başkenti” yılının resmi açılışına katılmaktan büyük bir mutluluk duyduğunu söyledi.

“2013 yılında Türk Dünyası Kültür Başkenti olarak biz Eskişehir´de birçok iş yaptık” diyen Tuna, şunları kaydetti:

“Bu işlerin büyüklüğü tabii ki Türk dünyası büyüklüğünden ileri gelmektedir. Türk dünyası insana değer verme noktasında farklı coğrafyalar farklı zamanlar ve farklı şahsiyetler olsa da hep aynı hassasiyeti göstermiş ve bütün insanlığa aynı mesajı vermiştir. Biz dünyaya gönüller yapmak için gelmiş bir milletiz. Biz devleti yaşatmak için insanı yaşatmayı ölçü edinmiş bir milletiz.

Bugünkü vesile ile sadece Tatar edebiyatının değil bütün Türk dünyasının şairi olan Aabdulla Tukay´ı doğum günü münasebeti ile rahmetle ve minnetle anıyoruz.”

Konuşmaların ardından slayt gösterisi ile başkent Kazan´da faaliyet gösteren kültür kurumları ve tarihleri anlatıldı ve Tatar Türklerinin milli bayramı olan Sabantuy´dan kesitler sunuldu. Programda ayrıca Türk cumhuriyetleri ve topluluklarından dans ve müzik örnekleri sunuldu.

İki buçuk saat süren resmi açılış sonunda konuklar, sözlerini Tatar Türklerinin ünlü şairi Tukay´ın yazdığı ve Tatarların resmi olmayan marşı sayılan “Ana Dili” şarkısını okudu.

————

AÇILIŞ TÖRENİ MUHTEŞEMDİ

Kazan 2014 Türk Dünyası Kültür Başkentliğinin resmi açılışı, Kazan Devlet Opera ve Balesi Salonu’nda düzenlenen törenle gerçekleştirildi.

Açılış törenine; Tataristan Cumhuriyeti Başbakanı İldar Halikov, Kırım Başbakan Yardımcısı Lenur İslâmov, Tataristan Özerk Cumhuriyeti Kültür Bakanı Ayrat Sibagatullin, Türkiye Cumhuriyeti Moskova Büyükelçisi Aydın Adnan Sezgin,  Eskişehir Valisi Güngör Azim Tuna,Türk Dünyası Belediyeler Birliği Genel Başkanı ve Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı İbrahim Karaosmanoğlu,  T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarı Deniz Ersöz, Eskişehir Milletvekili Ruhsar Demirel, Konya Milletvekili Mustafa Kabakçı, TÜRKSOY Genel Sekreteri Dusen Kaseinov, Türkiye’nin   Kazan Başkonsolosu Sabri Tunç Angılı, Eskişehir Anadolu Üniversitesi Rektörü Prof.Dr. Naci Gündoğan, Türk Dünyası ülkelerinden gelen diğer üst düzey yetkililer, Ajans yönetim kurulu üyeleri ve çok sayıda davetli katıldı.

* VALİ TUNA’NIN KONUŞMASI

“Türkiye’den, Türk Dünyası 2013 Kültür Başkenti Eskişehir’den siz kardeşlerimize yürek dolusu selamlar getirdik” diyen Vali Tuna, açılışta yaptığı konuşmada, “Türk Dünyası 2014 Kültür Başkenti Kazan’da olmaktan ve bu heyecanı sizlerle paylaşmaktan büyük memnuniyet duyduğumu ifade ediyor ve siz Kazanlı kardeşlerimi muhabbet ve hürmetle selamlıyorum” dedi.

Türk Dünyası başkentliğini kısacık ömürde, gönüllere girmek için büyük fırsat olarak nitelendiren Vali Tuna, konuşmasının devamında şunları söyledi:

“Eskişehir gibi Kazan da bu yolu başarıyla tamamlayacaktır. 2013 yılında Türk Dünyası Kültür Başkenti Eskişehir’de birçok iş yaptık. Bu işlerin büyüklüğü, Türk dünyasının büyüklüğünden ileri gelmektedir.

Türk dünyası; insana değer verme noktasında farklı coğrafyalar, farklı zamanlar, farklı şahsiyetler olsa da hep aynı hassasiyeti göstermiş ve bütün insanlara aynı mesajı vermiştir. Biz, dünyaya gönüller yapmak için gelmiş bir milletiz. Biz, devleti yaşatmak için insanı yaşatmayı ölçü edinmiş bir milletiz. Bütün milletleri ve insanları seviyoruz, Yaradan’dan ötürü. Bu bakımdan birimizle aynıyız ve birbirimize aynayız.

Bu vesileyle sadece Tatar Edebiyatının değil, bütün Türk dünyasının şairi olan Abdullah Tukay’ı da, doğum günü münasebetiyle rahmet ve minnetle anıyoruz. İsmail Gaspıralı “Dilde, fikirde, işte birlik” diyerek bu uğurdaki yol haritamızı çizmiş bulunmaktadır. Türk Dünyası 2014 Kültür Başkentliğinin Kazan şehrine ve bütün Türk dünyasına hayırlı, uğurlu olmasını diliyorum.”

Konuşmasını Tatar halk edebiyatından bir münacaatla bitiren Vali Tuna, “Ya Rabb’im, ver Allah’ım, hepimize yardımını. Ya Rabb’im, zorlukta bırakma cümlemizin bahtını” diye konuştu.

TÜRKSOY BAŞKANI’NIN KONUŞNAMSI

Türkksoy Genel Sektereti Kaseinov ise, 2014 Türk Dünyası Kültür Başkentliğinin Kazan’a hayırlı olmasını dileyerek, “Kazan şehrinin gelişmesinde tarihsel yeni bir sayfa açılmaktadır. Bugün gerçekleştirilecek bu anlamlı açılışa hep birlikte şahitlik edeceğiz” dedi.

Konuşmalardan sonra resmi açılışa katılmak için Türk dünyası ülkelerinden gelen dans toplulukları ve sanatçılar bir gösteri sundu. Türkiye’den gelen dans topluluğu göstermiş olduğu performansla seyircilerden büyük alkış aldı.

Açılışın ardından Belediye Büyük Salonu’nda Türk dünyası ülkelerinden gelen misafirler için resmi resepsiyon düzenlendi. Kokteyl esnasında duygularını dile getiren Tataristan Cumhuriyeti Başbakanı İldar Halikov, Türk Dünyası Kültür Başkentliği bayrağını Eskişehir’den başarıyla aldıkları için teşekkür etti.

Açılışı gerçekleştirilen programı öven Başbakan Halikov, konuşmasında Türk dünyası ülkelerinden gelen sanatçılara vermiş olduğu desteklerden dolayı teşekkür etmeyi de ihmal etmedi. İki ülke liderlerinin iyi ilişkilerini anlatan Başbakan Halikov, Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Abdullah Gül’ün açılışa katılan herkese selamı olduğunu iletti.

TATARİSTAN CUMHURBAŞKANI RESEPSİYON VERDİ

Tataristan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Rustam Nurgalieviç Minnihanov, “Kazan 2014 Türk Dünyası Kültür Başkenti” açılışı münasebetiyle ülke temsilcilerine, Kazan Kremlin’de bulunan Cumhurbaşkanlığı Konağı’nda resepsiyon verdi.

Gecede, bir konuşma yapan Cumhurbaşkanı Minnihanov, Eskişehir’den Türk Dünyası Kültür Başkentliğini en güzel şekilde aldıklarını belirtti. Türk dünyasının birliği için ellerinden ne geliyorsa yapmak istediklerini söyleyen Cumhurbaşkanı Minnihanov, “26 Nisan Kazanlı büyük yazar ve şair Gabdullah Tukay’ın doğum yıldönümüdür.  Bizde açılışımızı Türksoy’la birlikte bu tarihte yapmak istedik” dedi.

Türk Dünyası Kültür Başkentliğinin, Türk dünyasını teşkil eden ülkeler için iyi bir fırsat olduğunu değerlendiren Cumhurbaşkanı Minnihanov, konuşmasını bütün misafirleri Tataristan’da ağırlamaktan büyük mutluluk duyduğunu ileterek bitirdi.

Konuşmaların ardından, gece boyunca Tataristan Cumhuriyeti Devlet Şarkı ve Oyun Topluluğu gösteri sundu.

TATARİSTAN CUMHİR BAŞKANI HEYETİ KUBEL ETTİ

Tataristan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Rustam Nurgalieviç Minnihanov, “Kazan 2014 Türk Dünyası Kültür Başkenti” açılışına katılmak için bu ülkede bulunan,  Türk heyetini Kazan Kremlin’deki Cumhurbaşkanlığı Konağı’nda kabul etti.

Türk heyetini Tataristan’da görmekten büyük mutluluk duyduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Minnihanov, iki ülke arasındaki kardeşlik bağlarına dikkat çekti. Cumhurbaşkanı Minnihanov, 2013 yılında Türk Dünyası Kültür Başkenti olan Eskişehir’in bu görevi başarıyla gerçekleştirdiğinin altını çizdi. Eskişehir’de yapılan programları yakından takip ettiklerini söyleyen Cumhurbaşkanı Minnihanov, bu manada yapılan bu etkinliklerin kendilerine ışık tutacağını belirtti. Türk dünyası ülkelerinin birbirine kardeş olduğunu vurgulayan Cumhurbaşkanı Minnihanov, “Bizler hepimiz kardeşiz. Biz Tataristan olarak 2014 yılında kendi insanımızın kültürünü tüm Türk dünyasına tanıtmaya çalışacağız” dedi.Daha sonra bütün konuşmacılar sırasıyla söz aldı. Sunulan iyi niyet dileklerinin ardından, Cunhurbaşkanı Minnnhanov’ve Türk heyetindekiler günün anısına birbirine karşılıklı hediye sundular.

Araştırmacı – Gazeteci İsmail Kahraman´ın Tataristan´da Devr-i Alem” yazı serisi ve fotoğrafları için aşağıdaki linke tıklayınız.

http://www.belgeselyayincilik.com/genel/kazandan-idil-nehrine-islam-medeniyeti-belgeseli

Paylaşmak istermisiniz ?

About Belgesel Yayıncılık